پوسته شدن کف پا: علت و بهترین راههای درمان خانگی
علت پوسته شدن کف پا معمولاً خشکی پوست، اگزما، عفونت قارچی (پای ورزشکار)، پسوریازیس، تعریق بیش از حد یا درماتیت تماسی کفش است. درمان خانگی: حمام پای ولرم و لایهبرداری ملایم، کرمهای حاوی اوره ۱۰–۲۰٪ یا اسید لاکتیک، روتین شبانه وازلین + جوراب، تهویه کفش/جوراب، و در صورت احتمال ابتلا به قارچ، ضدقارچ بدون نیاز به نسخه. در درد/ترشح/ترکهای عمیق یا دیابت → ارزیابی پزشکی.
گالری تصاویر: انواع پوستهریزی و مشکلات شایع کف پا
خشکی و پوستهریزی منتشر کف پا
اگزما: خارش، قرمزی و پوسته
قارچ (پای ورزشکار): پوستهریزی و خارش
پاشنه: ترک و پوستهریزی ناشی از خشکی
علت پوسته شدن کف پا چیست؟
«پوست پوست شدن کف پا» یا «پوسته انداختن کف پا» معمولاً به یکی از علتهای زیر مرتبط است. برای هر علت، رویکرد درمان متفاوت است.
۱) خشکی پوست و شستوشوی داغ
هوای خشک، آب داغ، صابون قوی، کفش باز و تماس طولانی با سطوح زبر باعث از دست رفتن لیپیدهای سد پوستی و پوستهریزی میشود.
- پماد/کرم مناسب: اوره ۱۰–۲۰٪، اسید لاکتیک ۵–۱۲٪، ژل سالیسیلیک ۲–۵٪ (کراتولیتیک)، سپس وازلین + جوراب شبانه.
۲) اگزما (درماتیت آتوپیک/تماسی)
خارش، قرمزی، زمختی و ترک. درماتیت تماسی کفش (چرم/لاستیک/چسب) شایع است.
- کوتاهمدت: هیدروکورتیزون ۱٪ روی نواحی ملتهب؛ مرطوبسازی مداوم؛ حذف محرک (کفش/جوراب/شوینده).
- مزمن/شدید: ارزیابی پزشکی (استروئید قویتر/فتوتراپی/patch test).
۳) عفونت قارچی (پای ورزشکار – Tinea pedis)
پوستهریزی بین انگشتان یا تیپ «موکاسین» (پوستهریزی وسیع کف پا)، خارش/سوزش، بوی ناخوشایند.
- درمان OTC: کلوتریمازول ۱٪ یا تربینافین موضعی روزانه ۲–۴ هفته + خشککردن بین انگشتان + تهویه کفش/جوراب.
- عدم پاسخ/درگیری ناخن: مراجعه به پزشک.
۴) پسوریازیس کف پا
لکههای قرمز برجسته با پوسته نقرهای یا پلاکهای ضخیم؛ مزمن و غیرواگیر.
- درمان: مرطوبسازی؛ کورتیکواستروئید موضعی؛ کراتولیتیکها (اوره/سالسیلیک)؛ موارد مقاوم: فتوتراپی/درمان سیستمیک تحت نظر پزشک.
۵) تعریق بیشازحد (هایپرهیدروز)
عرق زیاد → تحریک، پوستهریزی، بوی نامطبوع.
- ضدتعریق قوی: محلول آلومینیوم کلراید شبها؛ تهویه کفش/جوراب؛ موارد شدید: یونتوفورز/بوتاکس.
۶) مشکلات کمتر شناختهشده
- کراتولیزیس حفرهای (باکتریایی): حفرههای نقطهای با بوی بد؛ مراقبت خشک + شستوشوی آنتیباکتریال (مثلاً بنزوئیلپراکساید).
- Juvenile plantar dermatosis (کودکان): پوستهریزی/ترک در کف پاهای خشکِ کودکان؛ مرطوبسازی و کفش/جوراب مناسب.
- اختلالات زمینهای: کمکاری تیروئید/کمبودهای تغذیهای بهندرت؛ ارزیابی بر عهده پزشک.
درمان پوسته شدن کف پا (خانگی)
- حمام پای ولرم ۱۰–۱۵ دقیقه (نه داغ) + خشککردن کامل لابهلای انگشتان.
- لایهبرداری ملایم با سنگ پا/لیف نرم، حداکثر ۲–۳ بار در هفته.
- کرم مرطوبکننده حاوی اوره ۱۰–۲۰٪ یا اسید لاکتیک ۵–۱۲٪ (صبح/شب).
- روتین شبانه: لایه نازک وازلین + جوراب نخی تا صبح.
- در شک به قارچ: افزودن ضدقارچ بدون نیاز نسخه طبق بروشور (۲–۴ هفته).
- کفش/جوراب: تهویه مناسب، تعویض روزانه جوراب، پرهیز از کفشهای تنگ/نامناسب.
ترکهای عمیق/خونریزی، دیابت یا درد/ترشح → ابزار تهاجمی استفاده نکنید و پزشک را ببینید.
پماد برای پوسته شدن کف پا (چه استفاده کنیم؟)
برای خشکی و ترک
- کرمهای اوره ۱۰–۲۰٪، اسید لاکتیک ۵–۱۲٪، سالیسیلیک ۲–۵٪ (کراتولیتیک)
- اُکلوژن با وازلین شبها
برای التهاب اگزمایی
- هیدروکورتیزون ۱٪ کوتاهمدت (طبق بروشور)، سپس مرطوبسازی مداوم
برای قارچ
- ضدقارچهای موضعی بدون نیاز به نسخه مانند کلوتریمازول/تربینافین برای مدت ۲–۴ هفته؛ خشک نگهداشتن و تهویه
پوسته پوسته شدن پاشنه پا و ترک
پاشنه بهدلیل فشار و خشکی زودتر ترک میخورد. راهکار: کرمهای اوره/لاکتیک + وازلین شبانه، لایهبرداری ملایم، جوراب پاشنهدار مرطوبکننده و در موارد شدید، محافظ پاشنه و ارزیابی کفش/کفی.
علت پوسته پوسته شدن کف پا در کودکان
خشکی و شستوشوی زیاد شایعترین علت است. پوستهریزی پس از برخی عفونتهای ویروسی هم ممکن است رخ دهد.
هشدار: تب بالا، قرمزی چشم/لب، راش منتشر یا بدحالی → نیاز به ارزیابی فوری.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
- عدم بهبود در ۲–۳ هفتهِ مراقبت خانگی
- ترکهای عمیق/خونریزی، درد شدید یا علائم عفونت
- دیابت/نوروپاتی/بیماری عروقی
- شک به قارچ مقاوم/درگیری ناخن
- کودک با تب/راش/بدحالی همراه پوستهریزی
قدم بعدی: روتین مراقبت از کف پا
این دو راهنما را ببینید و روتین خانگی را کامل کنید:
سوالات متداول
علت پوسته شدن کف پا چیست؟
خشکی پوست، اگزما، عفونت قارچی، پسوریازیس و تعریق بیشازحد از علل شایع هستند. درماتیت تماسی کفش هم باید مدنظر باشد.
درمان پوسته شدن کف پا در خانه چیست؟
حمام پای ولرم، لایهبرداری ملایم، کرم اوره/لاکتیک، روتین شبانه وازلین + جوراب و تهویه کفش/جوراب. در شک به قارچ، ضدقارچ موضعی بدون نیاز به نسخه.
بهترین پماد برای پوسته شدن کف پا چیست؟
برای خشکی: اوره ۱۰–۲۰٪/لاکتیک؛ اگزما: هیدروکورتیزون ۱٪ کوتاهمدت؛ قارچ: کلوتریمازول/تربینافین موضعی.
پوست انداختن کف پا نشانه چیست؟
اغلب خشکی/تحریک؛ اما در قارچ/اگزما/پسوریازیس هم دیده میشود. درد/ترشح/تب → معاینه.
علت پوسته پوسته شدن کف پا در کودکان چیست؟
خشکی و شستوشوی زیاد؛ گاهی پس از عفونتهای ویروسی. تب/راش/بدحالی → ارزیابی فوری.
منابع معتبر