انتشار:
آخرین بهروزرسانی:
آهک زنده (کلسیم اکسید | CaO): چیست، تولید، خواص و کاربردها + خرید از کارخانه
آهک زنده که با نامهای آهک پخته، آهک کلسینه، Quicklime نیز شناخته میشود، شکل اکسیدی آهک با فرمول شیمیایی CaO است. این ماده بهشدت قلیایی و واکنشپذیر بوده و در تماس با آب بهصورت گرمازا به هیدروکسید کلسیم (Ca(OH)2) تبدیل میشود. بهدلیل خلوص بالا، واکنشپذیری و قیمت رقابتی، در فولادسازی، سیمان/بتن، تصفیه آب و فاضلاب، صنعت شکر، کاغذ و گاززدایی دودکشها کاربرد گسترده دارد.
نامها: آهک زنده، آهک پخته، آهک کلسینه، Quicklime، Calcium oxide
فرمول شیمیایی: CaO | CAS: 1305-78-8 | HS Code: 2522
مشخصات فنی آهک زنده (CaO)
| جرم مولی | ≈ 56.08 g/mol |
| چگالی | ≈ 3.34 g/cm³ |
| نقطه ذوب | ≈ 2570°C |
| ظاهر | سفید؛ کلوخه 10–50 میلیمتر یا پودری/میکرونیزه |
| خلوص معمول (CaO) | ≥ 88–92٪ (بسته به سنگ و فرآیند) |
| واکنش با آب | گرمازا؛ CaO + H2O → Ca(OH)2 + Heat |
| خطرات | خورنده، واکنشپذیر با آب و اسیدها؛ حفاظت فردی الزامی |
آهک زنده (CaO) – کلوخه سفید با واکنشپذیری بالا
آهک زنده چیست؟
آهک زنده یا کلسیم اکسید ترکیب اکسیدی کلسیم است که در فرایند کلسینه کردن سنگ آهک (CaCO3) در کورههای دوار/شافتی تولید میشود.
واکنش اصلی:
CaCO3 (s) → CaO (s) + CO2 (g)
خروج دیاکسید کربن از ساختار کربنات، موجب تبدیل به اکسید کلسیم میشود. محصول نهایی بسته به شرایط پخت (نرمپخت/سختپخت) واکنشپذیری متفاوتی دارد.
تولید آهک زنده (Calcination)
- خوراک: سنگ آهک با خلوص بالا
- کوره: دوار یا شافتی؛ دمای معمول 900–1100°C
- کنترل فرآیند: زمان ماند، دما و اندازه ذرات تعیینکننده درجه پخت و واکنشپذیری
- پسپخت و خنکسازی: جلوگیری از جذب رطوبت/CO2 (کربناتهشدن مجدد)
واکنش آهک زنده با آب (Slaking) و نکات ایمنی
آهک زنده در تماس با آب بهصورت گرمازا به آهک هیدراته (Ca(OH)2) تبدیل میشود. این واکنش میتواند دما را بهشدت افزایش دهد؛ بنابراین حفاظت فردی (عینک، دستکش، ماسک) و کنترل دما ضروری است.
برای جزئیات انجام واکنش، روش ایمن هیدراتهکردن و کاربردهای آهک شکفته، راهنمای اختصاصی ما را ببینید: انحلال اکسید کلسیم در آب | واکنش آهک زنده و آب.
تفاوت آهک زنده (CaO) و آهک هیدراته/شکفته (Ca(OH)2)
| ویژگی | آهک زنده (CaO) | آهک هیدراته (Ca(OH)2) |
|---|---|---|
| حالت | بسیار واکنشپذیر، گرمازا با آب | پایدارتر، مناسب سوسپانسیون |
| کاربردهای رایج | فراوری فولاد، ذوب، جذب CO2، تولید Ca(OH)2 | تصفیه آب/فاضلاب، آهکزدایی، کشاورزی |
| ایمنی | خورنده؛ تماس با آب خطر افزایش دما | خورنده اما کمخطرتر از CaO |
کاربردهای آهک زنده
کاربرد آهک زنده در فولادسازی و متالورژی
آهک زنده با ایجاد سرباره قلیایی، به گوگردزدایی و فسفرزدایی کمک میکند و ناخالصیها را جمعآوری میکند.
در بسیاری از فرایندها معمولاً 30 تا 50 کیلوگرم آهک به ازای هر تُن فولاد مصرف میشود (بسته به شار و شرایط کوره).
کنترل دانهبندی و درجه پخت روی واکنشپذیری و عملکرد سرباره مؤثر است.
کاربرد آهک زنده در سیمان و بتن
اکسید کلسیم بهعنوان ماده اولیه در کلینکر سیمان نقش دارد و در برخی فرایندها برای تولید بتن گازی/اتوکلاو (AAC) بهکار میرود.
در طرحهای خاص، آهک زنده بهعنوان اصلاحکننده قلیاییت میتواند بر گیرش و ریزساختار اثر بگذارد؛ دوز با آزمایشگاه بتن هماهنگ شود.
کاربرد آهک زنده در تصفیه آب و فاضلاب
افزایش pH، نرمسازی (حذف سختی کربناتی)، لختهسازی و رسوبدهی فلزات سنگین از کاربردهای مهم است.
برای ایمنی و کنترل بهتر، در بسیاری از واحدها CaO در محل به Ca(OH)2 تبدیل شده و بهشکل آب آهک مصرف میشود.
کاربرد در گاززدایی دودکش (FGD)
در سامانههای FGD برای جذب SO2/اسیدهای گازی از دودکشها استفاده میشود. غالباً آهک زنده درونسایتی هیدراته شده و بهصورت شیرآهک تزریق میگردد تا راندمان جذب و کنترل رسوب بهینه شود.
کاربرد در صنایع کاغذ و شکر
در بازیابی سود (Recausticizing) فرایند کرافتِ کاغذ، آهک زنده برای تبدیل کربنات سدیم به سود مایع مصرف میشود.
در صنعت قند/شکر، در شفافسازی و تصفیه شربت نقش دارد (معمولاً پس از هیدراتهکردن).
کاربرد در بهسازی خاک و راهسازی
کاهش رطوبت و چسبندگی، افزایش شاخص باربری و بهبود تراکم خاکهای ریزدانه از اثرات آهک زنده است.
واکنش با رسها، پلاستیسیته را کم میکند و مقاومت برشی را بالا میبرد؛ دوز و اختلاط باید مهندسی و کنترل شود.
کاربرد در بهداشت محیط و ضدعفونی
برای ضدعفونی پسماندهای آلی، لندفیلها و برخی واحدهای دامی استفاده میشود. بهدلیل واکنش گرمازا، رعایت ایمنی و دستورالعملهای محلی الزامی است؛ در بسیاری از سناریوها آهک هیدراته گزینه ایمنتری است.
آنالیز آهک زنده سینا تولید (نمونه)
| ردیف | مولفه | درصد وزنی |
|---|---|---|
| 1 | CaO | 89.26 |
| 2 | CaCO3 | 4.36 |
| 3 | Al2O3 | 0.91 |
| 4 | Fe2O3 | 0.88 |
| 5 | MgO | 2.74 |
| 6 | SiO2 | 0.93 |
مقادیر فوق نمونهای بوده و با توجه به معدن و شرایط پخت متغیر است. برای دریافت آنالیز بهروز، با واحد فروش تماس بگیرید.
گریدها، اندازه دانه و بستهبندی
- درجه پخت: نرمپخت (واکنشپذیری بالاتر) و سختپخت (واکنشپذیری کمتر، دانسیته بیشتر)
- اندازه: کلوخه 10–25 و 25–50 میلیمتر | پودری/میکرونیزه
- بستهبندی: فله، جامبوبگ 1 تُنی، کیسه 25–40 کیلوگرمی
- انبارداری: محیط خشک و دور از رطوبت/CO2؛ ظروف دربسته
ایمنی و نکات حملونقل
آهک زنده خورنده و واکنشپذیر با آب است. استفاده از عینک ایمنی، دستکش مقاوم، لباس کار و ماسک گرد و غبار الزامی است.
در صورت تماس با پوست/چشم با آب فراوان شستشو و به پزشک مراجعه شود. در حملونقل از نفوذ رطوبت جلوگیری کنید.
خرید آهک زنده و عوامل موثر بر قیمت
قیمت CaO به خلوص، واکنشپذیری (تستهای t60 و دمای افزایش)، اندازه ذرات، نوع بستهبندی و فاصله حمل بستگی دارد.
برای دریافت قیمت دقیق، آنالیز و مشاوره انتخاب گرید، با واحد فروش سینا تولید تماس بگیرید.
پرسشهای پرتکرار درباره آهک زنده
آهک زنده چیست و چه تفاوتی با آهک هیدراته دارد؟
آهک زنده (CaO) اکسید کلسیم است که با آب به صورت گرمازا واکنش میدهد و به آهک هیدراته (Ca(OH)2) تبدیل میشود. CaO واکنشپذیرتر و خورندهتر است؛ Ca(OH)2 پایدارتر و برای سوسپانسیونها مناسب است.
آیا آهک زنده در آب حل میشود؟
بهجای حلشدن، واکنش میدهد و به Ca(OH)2 تبدیل میشود (فرایند Slaking) که گرمازا است.
کاربردهای مهم آهک زنده چیست؟
فولادسازی، سیمان/بتن، تصفیه آب و فاضلاب، FGD، کاغذ و شکر، بهسازی خاک و ضدعفونی پسماند.
چگونه آهک زنده را ایمن انبار کنیم؟
در محیط خشک، دور از رطوبت و CO2، در کیسه/جامبوبگ دربسته؛ از تماس با آب جلوگیری شود.
قیمت آهک زنده چگونه تعیین میشود؟
بر اساس خلوص CaO، واکنشپذیری، اندازه، بستهبندی و مسافت حمل. برای استعلام، با واحد فروش تماس بگیرید.
منابع
- IMA-Europe – Quicklime
- Encyclopaedia Britannica – Calcium oxide
- ASTM C110 – Standard Test Methods for Quicklime